YER OSTI SUVLARI GIDROSFERASI HARAKATINI SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA MODELLASHTIRISH

YER OSTI SUVLARI GIDROSFERASI HARAKATINI SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA MODELLASHTIRISH

Авторы

  • Yusupov R.A. Toshkent menejment va iqtisodiyot instituti

Ключевые слова:

yer osti suvlari, sun’iy intellekt, mashinali o‘qitish, chuqur o‘qitish, gidrogeologik modellashtirish, neyron tarmoqlar

Аннотация

Подземные воды являются важным источником
водоснабжения, ирригации и энергетической отрасли. Однако
эффективное управление этими ресурсами требует решения сложных
задач. В данной статье рассматривается вопрос моделирования движения
гидросферы подземных вод с использованием технологий искусственного
интеллекта (AI). В статье изучается применение алгоритмов машинного
обучения, методов глубокого обучения, а также участие нейронных сетей
для прогнозирования движения воды между слоями. Результаты
исследования показывают, что модели, основанные на AI, дают
результаты на 15–25% точнее по сравнению с традиционными
математическими моделями и сокращают время вычислений в 3–5 раз.

Библиографические ссылки

Юсупов, Р. А. (2022). Дамхўжа ер ости сув олиш иншооти ҳудуди геофильтрация жараёнларини моделлашда сонли ечиш алгоритмларини қуриш ва тадқиқи қилиш. ТАТУ хабарлари: Илмий-техника ва ахборот-таҳлилий журнали, 3(62), 21–31.

Djumanov, J. X., & Yusupov, R. A. (2024). Gidrogeologik modellashtirish masalalarini yechishda amaliy dasturiy ta’minotning o‘rni. In Oliy ta’limni raqamlashtirish sharoitida innovatsion o‘qitish texnologiyalarini qo‘llash masalalari (ICT Edu 2024): Respublika ilmiy-uslubiy anjumani (pp. 3–6). Toshkent: Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti.

Goodfellow, I., Bengio, Y., & Courville, A. (2016). Deep Learning. Cambridge, MA: MIT Press.

Rasmussen, C. E., & Williams, C. K. I. (2006). Gaussian Processes for Machine Learning. Cambridge, MA: MIT Press.

Hashemi, H., & Sahoo, D. (2017). Machine learning applications in groundwater management. Journal of Hydrology, 552, 765–780.

Shirmohammadi, A., et al. (2006). Soil and water assessment tool (SWAT) model applications. Environmental Modelling & Software, 21(5), 675–688.

Hargreaves, G. H., & Samani, Z. A. (1985). Reference crop evapotranspiration from temperature. Journal of Irrigation and Drainage Engineering, 111(2), 113–125.

Kingma, D. P., & Ba, J. (2014). Adam: A method for stochastic optimization. arXiv Preprint, arXiv:1412.6980.

Karpukhin, V., et al. (2020). Dense passage retrieval for open-domain question answering. In Proceedings of the 2020 Conference on Empirical Methods in Natural Language Processing (EMNLP).

UNESCO. (2019). Groundwater: Making the Invisible Visible. Paris: UNESCO World Water Assessment Programme.

Загрузки

Опубликован

2026-05-21

Как цитировать

Yusupov R.A. (2026). YER OSTI SUVLARI GIDROSFERASI HARAKATINI SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA MODELLASHTIRISH. MANAGEMENT AND ECONOMICS SCIENTIFIC RESEARCH JOURNAL, 3(2), 56–63. извлечено от https://journals.timeedu.uz/index.php/mesr/article/view/113

Выпуск

Раздел

article
Loading...