BOSHQARUV SERVIS KOMPANIYALARIDA MAJBURIY BADALLARNI UNDIRISH JARAYONINING RAQAMLASHTIRILGANLIK DARAJASINI KOMPLEKS BAHOLASH
Ключевые слова:
boshqaruv servis kompaniyasi, majburiy badal, raqamlashtirish, elektron billing, elektron to‘lov, qarzdorlik, MBURI, integral indeks, AHP, entropiya, raqamli boshqaruv.Аннотация
Maqolada boshqaruv servis kompaniyalarida ko‘p kvartirali uylar bo‘yicha majburiy badallarni hisoblash va undirish jarayonining raqamlashtirilganlik darajasini kompleks baholash masalalari tadqiq etilgan. Amaldagi yondashuvlarda raqamlashtirish ko‘pincha elektron billing yoki elektron to‘lov vositalarining mavjudligi bilan baholanishi, bu esa majburiy badallarni undirish jarayonining barcha funksional bosqichlarini to‘liq aks ettirmasligi asoslangan. Tadqiqotda elektron reyestr, avtomatik billing, elektron hisobvaraq, elektron to‘lov, tranzaksiyalarni avtomatik identifikatsiya qilish, shaxsiy kabinet, qarzdorlik monitoringi, avtomatik xabardor qilish, axborot tizimlari integratsiyasi va ma’lumotlar sifati kabi o‘nta funksional indikator taklif etilgan. Indikatorlar iqtisodiy mazmuniga ko‘ra to‘rtta subindeksga birlashtirilgan hamda ularning vaznlarini aniqlashda Analytic Hierarchy Process va entropiya usullarini kombinatsiyalash yondashuvi ishlab chiqilgan. Natijada majburiy badallarni undirishning raqamlashtirilganlik darajasini 0–1 oralig‘ida ifodalovchi MBURI integral indeksi shakllantirilgan. Taklif etilgan metodika “BSK-Raqamli Undirish” axborot-tahliliy tizimining DEMO ma’lumotlarida funksional jihatdan sinovdan o‘tkazilgan. Tadqiqot natijalari raqamlashtirish darajasini undirish koeffitsiyenti va qarzdorlik kabi iqtisodiy natijalardan metodologik jihatdan ajratish zarurligini ko‘rsatadi.
Библиографические ссылки
1. Rahimov, Q. E. (2024). Professional boshqaruv kompaniyalarini uy-joy fondini boshqarishga jalb etishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlarini takomillashtirish [08.00.13 ixtisosligi bo‘yicha iqtisodiyot fanlari falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati]. Toshkent, 60 b.
2. Xadjaev, R. M. (2024). Raqamlashtirish sharoitida yirik shaharlarning uy-joy fondini boshqarishni takomillashtirish (Toshkent shahri misolida) [08.00.13 ixtisosligi bo‘yicha iqtisodiyot fanlari falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati]. Toshkent, 64 b.
3. Norkulov, S. T. (2024). Ta’lim muassasalarini raqamlashtirish asosida samaradorligini oshirish [08.00.16 ixtisosligi bo‘yicha iqtisodiyot fanlari falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati]. Toshkent, 62 b.
4. Jurayev, S. S. (2026). Aholiga savdo xizmatlari ko‘rsatish sohasini raqamlashtirishning iqtisodiy samaradorligi va uni rivojlantirish mexanizmlari (Qashqadaryo viloyati misolida) [08.00.05 ixtisosligi bo‘yicha iqtisodiyot fanlari falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati]. Qarshi, 79 b.
5. Nigmatjonova, N. U. (2026). Qurilish sanoati korxonalari faoliyati samaradorligini raqamlashtirish usullari asosida oshirish yo‘llari [08.00.03 ixtisosligi bo‘yicha iqtisodiyot fanlari falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati]. Toshkent, 59 b.
6. Shuhratov, M. Sh. (2026). Tashkilot xodimlarining samaradorlik ko‘rsatkichlarini hisoblashni raqamlashtirish [08.00.16 ixtisosligi bo‘yicha iqtisodiyot fanlari falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati]. Toshkent, 61 b.
7. Markova, V. D. (2025). Цифровизация управления бизнесом: задачи и роли менеджеров. ЭКО, (1), 173–186. DOI: 10.30680/ECO0131-7652-2025-1-173-186.
8. Schiavone, F., & Sprenger, S. (2017). Operations management and digital technologies. Production Planning & Control, 28(16), 1281–1283. https://doi.org/10.1080/09537287.2017.1375151
9. Tronvoll, B., & Edvardsson, B. (2025). Service management through service platforms and digitalization. In L. Witell (Ed.), Service innovation and management (pp. 33–44). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-76560-5_3
10. Gupta, N., Krishnan, J., Aggarwal, S., Pahal, S., & Jain, R. (2024). Digitalization in operations management practices in organizations. Cuestiones de Fisioterapia, 53(3), 4559–4568.
11. Saaty, T. L. (1980). The analytic hierarchy process: Planning, priority setting, resource allocation. McGraw-Hill.
12. Shannon, C. E. (1948). A mathematical theory of communication. Bell System Technical Journal, 27, 379–423, 623–656.
13. O‘zbekiston Respublikasi. (2019-yil 7-noyabr). Ko‘p kvartirali uylarni boshqarish to‘g‘risidagi O‘RQ-581-son Qonun. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi — LexUZ. LexUZ — O‘RQ-581-son Qonun.
Lex.uz
14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2026-yil 5-fevral). Ko‘p kvartirali uylarni boshqarish tizimini yanada takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risidagi PQ-48-son qaror. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi — LexUZ. LexUZ — PQ-48-son qaror.
Lex.uz
15. Wooldridge, J. M. (2010). Econometric analysis of cross section and panel data (2nd ed.). MIT Press.