“SANOAT-5.0” VA BARQARORLIK: ASOSIY TENDENSIYALAR VA MUAMMOLAR
Kalit so‘zlar:
sanoat-5.0, sanoat-4.0, barqarorlik, inson omili, sun’iy intellekt, barqaror ishlab chiqarish, atrof-muhit, resurs tejamkorligi, samaradorlik, texnologiya.Annotatsiya
iqlim o‘zgarishi va global ekologik muammolar kuchayib borayotgan hozirgi
davrda barqarorlik tamoyillarini so‘nggi sanoat inqilobi – “Sanoat-5.0” konsepsiyasiga
integratsiya qilishning ahamiyati tobora ortib bormoqda. Bu sanoat inqilobi samaradorlik va
avtomatlashtirishga qaratilgan sanoat yondashuvidan inson va mashinalar o‘rtasidagi hamkorlik,
innovatsiyalar va atrof-muhit bilan uyg‘unlashuvga ustuvor ahamiyat beradigan paradigmaga
o‘tish lozimligini belgilaydi. Ushbu maqolada “sanoat-5.0” va barqarorlik o‘rtasidagi dinamik
kesishuvni o‘rganib, bu taraqqiyot inson ijodkorligi va tajribasini ilg‘or texnologik imkoniyatlar
bilan uyg‘unlashtirishga qaratilganligi o‘rganiladi. “Sanoat-5.0” - bu texnologik taraqqiyot va
sanoat ishlab chiqarishning yangi paradigmasidir, u “sanoat-4.0” konsepsiyasining asosiy
tamoyillari - robotlashtirish, Internet of Things (IoT) va sun’iy intellekt (AI) ni insoniyat va
ijtimoiy qadriyatlar bilan uyg‘unlashtirishga qaratilgan. Ushbu maqolaning maqsadi “sanoat-
5.0” ning mohiyatini, uning “sanoat-4.0” dan farqlarini, iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik
afzalliklarini, shuningdek, amalga oshirishdagi asosiy muammolar va kelajakdagi istiqbollarini
tahli qilishdan iborat.
Manbalar
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-oktabrdagi «Sanoat va uning bazaviy tarmoqlarini jadal rivojlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi PF-169-son Farmoni. – URL: LexUZ.
European Commission. Industry 5.0: Towards a Sustainable, Human-Centric and Resilient European Industry. – Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2021.
Breque M., De Nul L., Petridis A. Industry 5.0: Transformative Vision for the European Industry. – European Commission, 2021.
Nahavandi S. Industry 5.0 – A Human-Centric Solution // Sustainability. – 2019. – Vol. 11, No. 16. – Article 4371.
Xu X., Lu Y., Vogel-Heuser B., Wang L. Industry 4.0 and Industry 5.0 – Inception, Conception and Perception // Journal of Manufacturing Systems. – 2021. – Vol. 61. – P. 530–535.
Doyle-Kent M., Kopacek P. Industry 5.0: Is the Manufacturing Industry on the Cusp of a New Revolution? // Proceedings of the International Symposium for Production Research 2019. – 2020.
Rasulov A.X., Xalmuradov R.R. Sanoat-5.0: yangicha qarash va O‘zbekiston sanoatida uning ahamiyati // Iqtisodiyot va ta’lim. – 2022.
Abduraxmanov G‘.A. Sanoat-5.0 sharoitida O‘zbekistonning raqamli iqtisodiyotini rivojlantirish istiqbollari // Tafakkur va tadqiqot. – 2023.
Hakimov Z.T. Sanoat-5.0 ga o‘tishda O‘zbekiston sanoatida qiyinchiliklar va ularni bartaraf etish yo‘llari // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. – 2023.