O‘ZBEKISTONNING “TASHQI QARZ ORQALI RIVOJLANISH STRATEGIYASI”
Kalit so‘zlar:
Davlat qarzi, tashqi qarz, ichki qarz, o‘sish dinamikasi, kreditorlar, Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki, byudjet taqchilligi, infratuzilma investitsiyalari, valyuta tarkibi, kvazi-davlat qarzi, umumiy tashqi qarz, joriy hisob, eksport o‘sishi, xorijiy investitsiyalar, iqtisodiy barqarorlik, O‘zbekiston iqtisodiyoti.Annotatsiya
Ushbu maqolada O‘zbekistonning 2019–2025 yillar
davomida davlat qarzining keskin oshib borishi holati “tashqi qarz orqali
rivojlanish” strategiyasi doirasida tahlil qilingan bo’lib, muallif tomonidan rasmiy
ma’lumotlariga asoslanib, 2026 yil boshiga kelib O‘zbekistonning umumiy qarzi
46,8 mlrd dollarga yetgani, uning 85% (39,8 mlrd dollar) tashqi qarz ekanligi
asoslanadi. Maqolada qarz mablag‘larining 50 foizi byudjetni qo‘llabquvvatlashga,
14 foizi energetika sohasini rivojlantirishga va asosiy kreditorlar
bo’yicha ma’lumotlar ko’rsatib berilgan. Mamlakat eksport hajmining 32,8% ga
o‘sishi va to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarning 1,7 barobar ko‘payishi, qarz
barqarorligini ta’minlayotgan bo‘lsada, valyuta xavfi (qarzning 64% dollarda) va
kvazi-davlat qarzlarining shaffof emasligi asosiy xatar sifatida baholangan.
Shuningdek, davlat qarzining YAIM ga nisbatan (≈32%) holati boshqariladigan
darajada ekanligi, ammo mamlakat tashqi qarzlari bo’yicha ochiq hisobotlar
qilish va qarzlarni faqat yuqori daromadli loyihalarga yo‘naltirish bo’yicha
amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
Manbalar
O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. Davlat qarzi statistikasi: Umumiy jadval (2026-yil 1-yanvar holatiga). – Toshkent, 2026. – URL: https://www.imv.uz/static/umumiy-jadval
O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. Davlat qarzining valyuta tarkibi va sektorlar bo‘yicha taqsimoti (2025-yil yakunlari). – Toshkent, 2025. – URL: https://www.imv.uz/static/davlat-qarzining-valyuta-tarkibi-2025
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. O‘zbekiston Respublikasining to‘lov balansi, xalqaro investitsiyaviy mavqei va tashqi qarzi (2025-yil 9 oyi yakunlari). – Toshkent, 2025. – URL: https://cbu.uz/upload/medialibrary/5e3/u1k4jm2p8wemmy58xuip6vuc5vmv83qt/eng_BOP_IIP_ED_2025Q3.pdf
Kun.uz. O‘zbekiston davlat qarzining o‘sishi oxirgi yillarda qanday o‘zgardi? – 2026-yil 24-fevral. – URL: https://kun.uz/news/2026/02/24/ozbekiston-davlat-qarzining-osishi-oxirgi-yillarda-qanday-ozgardi
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Yillik hisobot. – Toshkent, 2025. – URL: https://cbu.uz/uz/publications/annual-report
International Monetary Fund (IMF). Republic of Uzbekistan: Staff Report for the 2025 Article IV Consultation — Debt Sustainability Analysis. – Washington, D.C., 2025. – URL: https://www.elibrary.imf.org/view/journals/002/2025/143/article-A003-en.xml
S&P Global Ratings. Uzbekistan Upgraded To 'BB' On Strong Growth And Economic Reforms; Outlook Stable. – 2025-yil 21-noyabr. – URL: https://www.spglobal.com/ratings/en/regulatory/article/-/view/type/HTML/id/3484202
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi. O‘RQ-1011-son Qonun: 2025-yil uchun O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjeti to‘g‘risida. – 2024-yil 24-dekabr. – URL: https://www.lex.uz/uz/docs/-7277618
Tashkent Times. Uzbekistan's Public Debt Tops $46.8 Billion as of Late 2025. – 2026-yil 23-fevral. – URL: https://tashkenttimes.uz/economy/17028-uzbekistan-s-public-debt-tops-46-8-billion-as-of-late-2025
Spot.uz. O‘zbekistonning davlat qarzi 2025-yilda $6,6 mlrdga oshib, 46 milliard dollardan oshdi. – 2026-yil 26-fevral. – URL: https://www.spot.uz/en/2026/02/26/public-debt