RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA DAVLAT MOLIYASINI BOSHQARISHNING ZAMONAVIY MEXANIZMLARI
Kalit so‘zlar:
Raqamli iqtisodiyot,Davlat moliyasi,Moliyaviy boshqaruv mexanizmlari,Raqamli transformatsiya,Sun’iy intellekt va big data,Blokcheyn texnologiyasi,Soliq ma’muriyati,Byudjet monitoring,Davlat moliyaviy xavfsizligi,Shaffoflik va samaradorlik, Kibertahdidlar, O‘zbekiston moliya tizim.Annotatsiya
Raqamli iqtisodiyot sharoitida davlat moliyasini
boshqarishning zamonaviy mexanizmlari mavzusiga bag‘ishlangan ushbu
maqolada raqamli texnologiyalar (big data, sun’iy intellekt, blokcheyn, bulutli
hisoblash va fintech) davlat moliya tizimini qayta shakllantirishdagi roli tahlil
qilinadi. Maqolada davlat byudjetini shakllantirish, soliqqa tortish, xarajatlar
monitoringi, davlat qarzini boshqarish va moliyaviy xavflarni baholash
jarayonlarida zamonaviy raqamli mexanizmlar qo‘llanilishi, ularning
samaradorligi va xavfsizligi masalalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, O‘zbekiston
va xorijiy mamlakatlar (Singapur, Estoniya, Xitoy, Buyuk Britaniya) tajribasi
asosida raqamli transformatsiya natijasida davlat moliyasi samaradorligining
oshishi, shaffoflikning ta’minlanishi va korruptsiya xavfining kamayishi
imkoniyatlari baholanadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, raqamli texnologiyalarni
joriy etish davlat moliyasini yanada samarali, shaffof va moslashuvchan
boshqarishga imkon beradi, ammo kibertahdidlar, ma’lumotlar maxfiyligi va
raqamli bo‘shliq muammolarini hal etish zarurligi ta’kidlanadi.
Manbalar
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 8-apreldagi 210-son qarori. “2025–2030-yillarda O‘zbekiston Respublikasining davlat moliyasini boshqarish tizimini takomillashtirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”. – Lex.uz. Lex.uz
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi to‘g‘risidagi hujjati.
World Bank. (2024). Uzbekistan Public Expenditure and Financial Accountability (PEFA) Assessment 2024. Washington, DC: World Bank.
International Monetary Fund (IMF). (2025–2026). Uzbekistan: Staff Concluding Statement of the Article IV Consultation. Washington, DC: IMF.
Tangriyeva, F. (2025). O‘zbekistonda davlat moliyasini boshqarishda g‘aznachilik tizimini raqamlashtirishning moliyaviy samaradorligi // Ilmiy nashr.
Naimov, Sh. Sh. (2026). International Experience in Public Financial Management: Opportunities for Uzbekistan. – Academic Journal.
del Paso, L. R. va boshq. (2023). Digital Solutions Guidelines for Public Financial Management. – IMF Technical Note. Washington, DC: International Monetary Fund.
O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi. (2020–2025). Rasmiy hisobotlar va statistik ma’lumotlar.
World Bank. (2022–2025). Uzbekistan Financial Sector Assessment Program (FSAP) and Public Investment Management Reports. Washington, DC: World Bank.
Belousov, Yu. V., Timofeeva, O. I. (2022). Forecast of the Impact of Digitalization on Public Finance Management. – World New Economy.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi va O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Raqamlashtirish bo‘yicha rasmiy hisobotlar va tahliliy materiallar.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston – 2030” strategiyasi. – Asosiy strategik hujjat.